Autonome Zenuwstelsel

Leer je eigen stress reacties herkennen

Het Autonome Zenuwstelsel 

Het autonome zenuwstelsel (AZS) is onderdeel van het perifere zenuwstelsel, wat bestaat uit het Somatische- en Autonome zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel regelt automatisch en onbewust veel vitale lichaamsfuncties, zoals ademhaling, hartslag, spijsvertering en je stress responsen.

Actie en herstel

Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee hoofdonderdelen: het sympathische- en het parasympathische zenuwstelsel. Het sympathische zenuwstelsel activeert het lichaam om snel en effectief te kunnen reageren op stressvolle situaties. Het bereidt je voor om fysiek en mentaal scherp te zijn, zodat je kunt overleven in een bedreigende situatie. Dit deel is verantwoordelijk voor je vecht- en vlucht reactie. 

Het parasympatische deel heeft als belangrijkste taak het lichaam te helpen herstellen en ontspannen. Het zorgt voor rust en herstel na stressvolle situaties en werkt nauw samen met het sympathische zenuwstelsel.

Samen zorgen de twee delen van je autonome zenuwstelsel voor balans in je lichaam en ondersteunen daarmee zowel je fysieke, emotionele als mentale gezondheid.

Sympathische zenuwstelsel

Hieronder tref je een overzicht van de belangrijkste taken van het sympathische zenuwstelsel:

  1. Verhogen van de hartslag om de benodigde hoeveelheid bloed en zuurstof naar spieren en organen te pompen. Doel hiervan is om actie en een adequate reactie op een noodsituatie te ondersteunen.
  2. Verhogen van de bloeddruk, waardoor meer bloed naar de vitale organen en spieren stroomt en het lichaam klaar is voor actie. 
  3. Versnellen van de  ademhalingsfrequentie om meer zuurstof op te kunnen nemen, zodat je lichaam beter voorbereid is op fysieke inspanning.
  4. Extra bloed voorziening ondersteunt de verhoogde spierspanning, waardoor je kracht en uithoudingsvermogen tijdelijk toenemen om te vechten of te vluchten.
  5. Tijdens activering van het sympathische systeem worden processen zoals spijsvertering en immuunfuncties tijdelijk op een laag pitje gezet. Dit zorgt ervoor dat alle energie wordt gericht op het reageren op een bedreiging of uitdaging.
  6. Tevens zorgt het sympathische deel ervoor dat je pupillen verwijden, waardoor je beter kunt zien in een gevaarlijke situatie.

Parasympatische zenuwstelsel

Hier zijn de belangrijkste fysieke taken van het parasympathische zenuwstelsel zijn:

  1. Verlagen van hartslag en bloeddruk, wat zorgt voor een kalmerend effect op het lichaam.
  2. Stimuleren van de spijsvertering door de aanmaak van speeksel, gal en spijsverteringssappen te bevorderen. Hierdoor kan het lichaam voedsel beter verteren en opnemen.
  3. Verlagen van de ademhalingsfrequentie waardoor de ademhaling rustiger, voller en dieper wordt.
  4. Helpt bij het in slaap vallen en zorgt ervoor dat het lichaam in een staat van herstel kan komen tijdens de slaap.

Autonome Zenuwstelsel in therapie

In (lichaamsgerichte) therapie is inzicht in het autonome zenuwstelsel in mijn optiek essentieel. De Polyvagaal theorie (ontwikkeld door Dr. Stephen Porges) biedt een diepgaand inzicht in hoe ons autonome zenuwstelsel reageert op stress, veiligheid en sociale interactie. Veel fysieke, emotionele en psychische klachten komen voort uit een disbalans in het autonome zenuwstelsel. Wanneer het sympathische zenuwstelsel te vaak of te lang geactiveerd is door stress, angst of trauma, raakt het lichaam in een constante staat van paraatheid. Dit kan leiden tot diverse klachten zoals chronische spanning, vermoeidheid, burn-out, slapeloosheid, depressiviteit, angststoornissen enz.

Stressresponsen herkennen 

Door inzicht te krijgen in de taal van je zenuwstelsel kun je je eigen stressrespons gaan herkennen. Vervolgens kun je gaan ontdekken wat jouw zenuwstelsel nodig heeft om weer rust, verbinding en veiligheid te  kunnen ervaren.

Begrip ontwikkelen

Begrip over de taal van jouw zenuwstelsel helpt je om inzicht te krijgen in jouw triggers. Hierdoor ga je met elke vezel in je lijf begrijpen waarom je reageert zoals je reageert op bepaalde situaties reageert.

Soms zie je jezelf iets doen wat je ook zelf niet zo handig vindt en toch doe je het elke keer weer zo. Dat komt omdat je autonome zenuwstelsel geactiveerd is en de regie, ten gunste van jouw overleving, overneemt. Vanuit de opties van dit deel van je zenuwstelsel is er in een overlevingssituatie geen tijd om te denken. Je denkbrein (neocortex) gaat dan ook gedeeltelijk off-line en het overlevingsbrein neemt het over. Zonder dat jij daar ook maar enige invloed op hebt. 

Lichaamsgerichte therapie & Het Autonome Zenuwstelsel

De Polyvagaal theorie vormt voor mij samen met Innerlijk Kind werk, de basis voor de Lichaamsgerichte therapie.

In mijn optiek wordt het door de combinatie van deze werkvormen mogelijk om op een gezonde manier ruimte te geven aan de natuurlijke verbinding tussen lichaam en psyche.

Innerlijk Kind Werk brengt bewustzijn op de onbewuste drijfveren in jou leven. Door de taal van je zenuwstelsel te gaan begrijpen, leer je ermee samen. Hierdoor leer je wat jouw zenuwstelsel nodig heeft om te kunnen reguleren. Dit bevordert:

  • emotionele stabiliteit
  • vermindert stress, angst, depressiviteit- en vermoeidheidsklachten
  • en versterkt je vermogen om gezonde relaties en verbindingen aan te gaan

De verbinding met jezelf vormt het uitgangspunt. Wanneer jij jezelf op het niveau van je zenuwstelsel hebt leren kennen, kun je vanuit die verbinding met jezelf een gezonde verbinding aangaan met anderen en de wereld om je heen.

Alleen of samen ontdekken

Wanneer je jezelf herkent in bovenstaande informatie en je de bereidheid voelt om hierin te ontdekken, dan ben je bij mij in de praktijk op de juiste plek. Dat kan op twee manieren:

  1. Individuele sessies
  2. Training in groepen


In een traject van individuele sessies is er één op één aandacht voor jou. Meer informatie hierover lees je hier

Vind je het leuk om samen met anderen te leren over jezelf en dat wat jouw autonome zenuwstelsel je vertelt, dan is de tweedaagse training De Taal van je Zenuwstelsel vast iets voor jou.

Je leert in deze training hoe je werkelijk veiligheid, rust en verbinding kan gaan ervaren. Waar je in veel andere trainingen over deze theorie leert, ga je in deze training de Polyvagaal theorie ook daadwerkelijk ervaren. Hierdoor ga niet alleen met je hoofd, maar met elke vezel in je lichaam de Polyvagaal theorie begrijpen. Zo wordt het voor jou mogelijk om dat wat je weet over de werking van het zenuwstelsel, ook in je lichaam te gaan beleven waardoor je meer rust, verbinding en veiligheid zult gaan ervaren. 

De taal van je zenuwstelsel. Ontdek jouw weg naar rust, veiligheid en verbinding
Sandipa: herstel de verbinding met jezelf, over mijn liefde voor het leven

Benieuwd naar de mogelijkheden?

Wil je ontdekken wat mijn lichaamsgerichte manier van werken met de polyvagaal theorie jou kan opleveren? Plan dan een gratis kennismakingsafspraak in.

Tijdens deze afspraak bespreken we waar jij tegenaan loopt, naar welke ondersteuning je op zoek bent en kun je ervaren of er een klik is tussen ons.

Na deze afspraak ben je vrij om een intake in te plannen of elders op zoek te gaan naar ondersteuning.